جراحی انکساری چیست؟
جراحیهای انکساری روشهایی برای کاهش وابستگی به عینک و لنز در نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم هستند. در PRK و لیزیک، شکل قرنیه با لیزر اگزایمر اصلاح میشود؛ در ICL یک لنز داخل چشمی بدون برداشتن عدسی طبیعی، جلوی آن کاشته میشود.
مهمترین مرحله پیش از هر جراحی انکساری، ارزیابی دقیق قرنیه است. برخی افراد، از جمله مبتلایان به قوز قرنیه یا قرنیه نازک، برای جراحیهای لیزری قرنیه مناسب نیستند و باید روش دیگری برای آنها انتخاب شود.
شرایط عمومی کاندید مناسب
- سن حداقل ۱۸ سال (معمولاً بالاتر، طبق نظر جراح)
- ثابتبودن شماره عینک دستکم در یک سال اخیر
- سلامت قرنیه و نبود قوز قرنیه یا شک به آن
- سلامت سطح چشم یا کنترل مناسب خشکی چشم
- نبود بیماری فعال چشم مانند عفونت یا التهاب
- انتظارات واقعبینانه از نتیجه عمل
عوامل مؤثر در انتخاب روش
- میزان نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم
- ضخامت و شکل قرنیه در توموگرافی
- عمق اتاق قدامی چشم (برای ICL)
- اندازه مردمک و کیفیت دید در شب
- شغل، فعالیتهای ورزشی و سبک زندگی
ارزیابیهای پیش از عمل
- اندازهگیری دقیق شماره چشم، از جمله با قطره سیکلوپلژیک
- توموگرافی و توپوگرافی قرنیه برای رد قوز قرنیه
- پاکیمتری (ضخامت قرنیه)
- بررسی اشک و سطح چشم
- اندازهگیری عمق اتاق قدامی و شمارش سلولهای اندوتلیوم برای ICL
- معاینه شبکیه و فشار چشم
مقایسه PRK، لیزیک و ICL
هر روش مزایا و محدودیتهای خود را دارد و بهترین انتخاب پس از ارزیابی کامل چشم تعیین میشود.
PRK (لیزر سطحی)
لایه سطحی قرنیه برداشته و سطح قرنیه با لیزر اصلاح میشود. فلپ ایجاد نمیشود و برای برخی قرنیههای نازکتر یا افراد با فعالیتهای پرخطر از نظر ضربه مناسبتر است؛ دوره بهبودی و ناراحتی روزهای اول بیشتر است.
لیزیک
یک فلپ نازک در قرنیه ایجاد و زیر آن با لیزر اصلاح میشود. بهبود دید معمولاً سریعتر است، اما به ضخامت کافی قرنیه نیاز دارد.
ICL (لنز داخل چشمی فاکیک)
لنزی داخل چشم کاشته میشود و قرنیه تراشیده نمیشود. برای نمرههای بالا یا قرنیهای که برای لیزر مناسب نیست کاربرد دارد و به فضای کافی داخل چشم نیاز دارد.
چه کسانی معمولاً کاندید هستند؟
- افرادی با نمره ثابت که مایل به کاهش وابستگی به عینک یا لنز هستند
- افرادی که لنز تماسی را تحمل نمیکنند
- افرادی که قرنیه سالم و ضخامت کافی دارند (برای PRK و لیزیک)
- افرادی با نمره بالا یا قرنیه نامناسب برای لیزر که فضای کافی برای ICL دارند
مواردی که نیاز به احتیاط یا روش دیگر دارند
- قوز قرنیه یا شک به آن در توموگرافی
- قرنیه نازک برای لیزر
- بارداری و شیردهی
- خشکی شدید چشم یا بیماریهای خودایمنی کنترلنشده
- تغییر شماره عینک در یک سال اخیر
- برخی بیماریهای چشمی مانند گلوکوم یا آبمروارید
تصمیم نهایی درباره هر روش درمانی فقط پس از معاینه کامل و بررسی تصویربرداریهای قرنیه گرفته میشود.
مراقبتهای قبل از عمل
- قطع لنز تماسی طبق دستور پزشک پیش از معاینات نهایی
- اطلاعدادن درباره بیماریها و داروهای مصرفی
- درمان خشکی چشم یا التهاب پلک در صورت وجود
- پرهیز از آرایش چشم در روز عمل
مراقبتهای بعد از عمل
- استفاده منظم از قطرههای تجویزشده
- پرهیز از مالیدن چشم
- محافظت از چشم در برابر آب، گرد و غبار و ضربه در دوره بهبودی
- مراجعه در زمانهای پیگیری تعیینشده
خشکی چشم، نوسان دید و هاله یا خیرگی در شب پس از جراحیهای انکساری شایع است و در بسیاری از بیماران با گذشت زمان بهتر میشود. نتیجه نهایی در هر فرد متفاوت است.
سؤالات متداول
کدام روش بهتر است: PRK، لیزیک یا ICL؟
هیچ روشی برای همه بهترین نیست. انتخاب روش به نمره چشم، ضخامت و شکل قرنیه، ساختار داخل چشم و سبک زندگی شما بستگی دارد.
آیا پس از عمل دیگر به عینک نیاز ندارم؟
هدف عمل کاهش وابستگی به عینک است، اما برخی افراد ممکن است برای بعضی فعالیتها یا پس از ۴۰ سالگی برای مطالعه به عینک نیاز داشته باشند.
اگر قوز قرنیه داشته باشم چه؟
لیزیک و PRK معمول در قوز قرنیه توصیه نمیشوند. ابتدا وضعیت قوز قرنیه بررسی و در صورت نیاز کنترل میشود و سپس گزینههایی مانند ICL یا لنزهای تخصصی بررسی میشوند.
چرا قبل از عمل باید لنز تماسی را قطع کنم؟
لنز تماسی شکل قرنیه را موقتاً تغییر میدهد و ممکن است اندازهگیریها را نادرست کند.
پرسشهای بیماران درباره این موضوع
راهنماهای مرتبط
جمعبندی
PRK، لیزیک و ICL هر کدام برای گروهی از بیماران مناسباند. کلید انتخاب درست، ارزیابی دقیق قرنیه و رد قوز قرنیه پیش از عمل است. تصمیم نهایی پس از معاینه کامل و گفتوگو درباره مزایا، محدودیتها و عوارض احتمالی هر روش گرفته میشود.
اطلاعات پزشکی صفحه
نویسنده: دکتر فرشید پرکار
آخرین بهروزرسانی: ۲۳ مهر ۱۴۰۵
این صفحه برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه اختصاصی پزشک نیست.
منابع پزشکی
- 1. American Academy of Ophthalmology – LASIK
- 2. American Academy of Ophthalmology – Photorefractive keratectomy (PRK)
- 3. American Academy of Ophthalmology – Phakic intraocular lenses
- 4. U.S. FDA – LASIK
- 5. MedlinePlus – LASIK eye surgery
- 6. AAO EyeWiki – Photorefractive Keratectomy
- 7. AAO EyeWiki – Phakic Intraocular Lenses
آیا برای PRK، لیزیک یا ICL مناسب هستم؟
شرایط لازم، ارزیابی قرنیه و انتخاب روش مناسب جراحی انکساری