آبمروارید چیست؟
آبمروارید یا کاتاراکت به کدر شدن عدسی طبیعی چشم گفته میشود. عدسی شفاف، نور را روی شبکیه متمرکز میکند؛ اما وقتی این عدسی بهتدریج کدر میشود، تصویر نیز تارتر، کمکنتراستتر و گاهی مهآلود دیده میشود. آبمروارید معمولاً بهآرامی پیشرفت میکند و در بسیاری از افراد با افزایش سن ایجاد میشود، اما میتواند در اثر دیابت، مصرف طولانیمدت کورتون، ضربه، التهابهای چشمی یا بعضی بیماریهای مادرزادی نیز رخ دهد.
با تکنولوژیهای مدرن مانند فیکوامولسیفیکیشن و لنزهای داخل چشمی استاندارد یا پریمیوم، میتوان در بسیاری از بیماران کیفیت دید مطلوبی ایجاد کرد. نوع لنز و نتیجه نهایی به شرایط چشم، بیماریهای زمینهای و انتظارات بینایی هر فرد بستگی دارد.
علائم شایع آبمروارید
- تاری و مهآلودگی دید
- حساسیت به نور و هاله اطراف چراغها
- کاهش دید در شب
- تعویض مکرر شماره عینک
- کمرنگتر دیدهشدن رنگها
- دوبینی در یک چشم در بعضی بیماران
- نیاز به نور بیشتر هنگام مطالعه
چرا آبمروارید ایجاد میشود؟
- افزایش سن و تغییرات طبیعی عدسی
- دیابت
- مصرف طولانیمدت کورتون
- ضربه به چشم
- التهابهای داخل چشمی
- مواجهه طولانی با نور UV بدون محافظت
- سابقه جراحی چشم
- زمینههای مادرزادی یا ژنتیکی
انواع آبمروارید
آبمروارید فقط یک نوع ثابت ندارد و بسته به محل کدورت در عدسی میتواند علائم متفاوتی ایجاد کند.
آبمروارید هستهای
معمولاً با افزایش سن دیده میشود و میتواند دید دور را کاهش دهد.
آبمروارید قشری
با کدورتهای شعاعی در محیط عدسی همراه است و ممکن است باعث خیرگی و حساسیت به نور شود.
زیرکپسولی خلفی
گاهی سریعتر روی کیفیت دید اثر میگذارد و در نور شدید یا هنگام مطالعه مشکل بیشتری ایجاد میکند.
آبمروارید مادرزادی
از بدو تولد یا اوایل کودکی وجود دارد و نیازمند ارزیابی تخصصی است.
چه زمانی باید برای آبمروارید مراجعه کرد؟
هر زمان تاری دید، خیرگی، افت دید شب یا تغییر کیفیت بینایی در رانندگی، مطالعه، کار با موبایل یا تشخیص چهرهها اختلال ایجاد کند، معاینه چشم توصیه میشود. تصمیم جراحی به «رسیدهبودن» آبمروارید وابسته نیست؛ بلکه زمانی مطرح میشود که بیماری بر کیفیت زندگی اثر بگذارد یا معاینه و درمان بیماریهای دیگر را مختل کند.
آبمروارید چگونه تشخیص داده میشود؟
- بررسی شرح حال و علائم
- اندازهگیری حدت بینایی و شماره عینک
- معاینه عدسی با اسلیتلمپ
- اندازهگیری فشار چشم در صورت نیاز
- معاینه شبکیه و عصب بینایی با مردمک بازشده
- بیومتری برای محاسبه قدرت لنز داخل چشمی
- ارزیابی آستیگماتیسم قرنیه و سطح چشم
بسته به وضعیت قرنیه، ماکولا یا شبکیه ممکن است آزمایشهای تکمیلی برای تعیین پیشآگهی بینایی و نوع لنز مناسب لازم باشد.
آیا آبمروارید با دارو درمان میشود؟
در حال حاضر قطره یا داروی اثباتشدهای برای برطرفکردن آبمروارید وجود ندارد. در مراحل ابتدایی، نور بهتر یا عینک مناسب ممکن است موقتاً کمک کند؛ اما وقتی کدورت عدسی کیفیت دید را کاهش دهد، درمان اصلی جراحی است.
جراحی آبمروارید چیست؟
در روشهای مدرن، عدسی کدر از طریق برشهای بسیار کوچک خارج و یک لنز شفاف داخل چشمی جایگزین آن میشود. فیکوامولسیفیکیشن یا فیکو رایجترین روش امروزی است.
فیکو چیست؟
در فیکو، عدسی کدر با امواج اولتراسوند به قطعات کوچک تبدیل و خارج میشود، سپس لنز مصنوعی تاشونده داخل چشم قرار میگیرد. برش کوچک، بهبودی سریعتر و آستیگماتیسم القایی کمتر از مزایای معمول آن است. روش نهایی به وضعیت عدسی، قرنیه، مردمک، شبکیه و نظر جراح بستگی دارد.
لنز داخل چشمی چیست و چه انواعی دارد؟
پس از خارجکردن عدسی کدر، یک لنز داخل چشمی یا IOL جایگزین آن میشود. انتخاب لنز باید براساس معاینه دقیق، سبک زندگی و نیازهای بینایی بیمار انجام شود.
لنز تککانونی
رایجترین نوع لنز که معمولاً برای یک فاصله اصلی تنظیم میشود.
لنز توریک
برای بیمارانی که آستیگماتیسم قرنیه قابلتوجه دارند.
لنز چندکانونی یا EDOF
در بیماران منتخب برای کاهش وابستگی به عینک در چند فاصله استفاده میشود.
لنزهای تخصصی
برای شرایط بالینی خاص و براساس تصمیم پزشک انتخاب میشوند.
همه بیماران کاندید لنزهای پریمیوم نیستند. خشکی چشم، بیماری شبکیه، آستیگماتیسم نامنظم و مشکلات قرنیه میتوانند بر انتخاب لنز اثر بگذارند.
چه کسانی برای جراحی مناسب هستند؟
- افرادی که آبمروارید فعالیت روزمره آنها را مختل کرده است
- افرادی که خیرگی یا کاهش دید شب رانندگی را دشوار کرده است
- بیمارانی که برای معاینه یا درمان شبکیه به شفافشدن عدسی نیاز دارند
- افرادی که با تعویض عینک به دید قابلقبول نمیرسند
مراقبتهای قبل از جراحی
- معاینه کامل و اندازهگیریهای لازم
- اطلاعدادن درباره داروها و بیماریهای زمینهای
- کنترل مناسب دیابت و فشارخون
- رعایت دستور پزشک درباره ادامه یا قطع داروها
- انتخاب لنز براساس شرایط چشم و اهداف بینایی
مراقبتهای بعد از جراحی
- استفاده منظم از قطرههای تجویزشده
- پرهیز از فشار یا مالیدن چشم
- مراجعه در زمانبندی تعیینشده
- رعایت بهداشت و محافظت از چشم
- خودداری از فعالیت سنگین تا اجازه پزشک
بسیاری از بیماران در مدت کوتاهی بهبود دید را تجربه میکنند؛ اما زمان و کیفیت نهایی بهبودی در هر فرد متفاوت است.
سؤالات متداول
آیا آبمروارید خودبهخود برطرف میشود؟
خیر. آبمروارید معمولاً تدریجی پیشرفت میکند و وقتی دید را مختل کند، درمان اصلی جراحی است.
آیا جراحی آبمروارید دردناک است؟
جراحی معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود و بسیاری از بیماران درد قابلتوجهی احساس نمیکنند.
آیا بعد از جراحی به عینک نیاز دارم؟
این موضوع به نوع لنز، آستیگماتیسم، شرایط چشم و هدف بینایی بستگی دارد.
آیا آبمروارید باید کاملاً رسیده باشد؟
خیر. معیار امروزی، میزان تأثیر بیماری بر کیفیت دید و فعالیت روزمره است.
آیا هر دو چشم همزمان جراحی میشوند؟
زمانبندی براساس شرایط بیمار تعیین میشود و در بسیاری از موارد هر چشم جداگانه جراحی میشود.
آیا نتیجه جراحی در همه یکسان است؟
خیر. بیماریهای شبکیه، گلوکوم، خشکی چشم و نامنظمی قرنیه میتوانند بر نتیجه اثر بگذارند.
جمعبندی
آبمروارید از شایعترین علل کاهش تدریجی دید است، اما با تشخیص درست، زمانبندی مناسب جراحی و انتخاب آگاهانه لنز داخل چشمی، بسیاری از بیماران نتیجه بسیار خوبی میگیرند. معاینه تخصصی مشخص میکند که آیا علت تاری، خیرگی یا افت دید شب آبمروارید است و چه زمانی درمان مناسب خواهد بود.
اطلاعات پزشکی صفحه
آخرین بهروزرسانی: ۴ مرداد ۱۴۰۵
زمان تقریبی مطالعه: ۷ تا ۹ دقیقه
این صفحه برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه اختصاصی پزشک نیست.
منابع پزشکی
راهنمای کامل آبمروارید
علائم، تشخیص، زمان مناسب جراحی، فیکو و انتخاب لنز داخل چشمی